Ηπειρώτικες παραδοσιακές πίτες από ένα χωριό που δεν το βλέπει ο ήλιος!

Γράφει η Εύα Καλαβρή.

Ανήλιο, ένα όνομα που χάνεται στα βάθη των περασμένων αιώνων! Είναι ένα ορεινό, βλαχόφωνο χωριό που βρίσκεται στο νομό Ιωαννίνων, χτισμένο σε υψόμετρο 1.050 μέτρων, στις πλαγιές της βόρειας Πίνδου, απέναντι από το Μέτσοβο και στη σκιά της βουνοκορφής «Φατζέτου».

Η ονομασία προκύπτει από το συνθετικό «α(ν)-ήλιος», δηλαδή, ο χωρίς ήλιο, ο ανήλιαγος. Είτε πούμε τ’ όνομά του στην ελληνική, είτε στη βλάχικη τοπική διάλεκτο «(ν) Κιάρε», σημαίνει το ίδιο πράγμα: ένα σκιερό μέρος που δεν το βλέπει πολύ ο ήλιος. Είναι γεγονός λοιπόν, πως λόγω του νοτιοδυτικού προσανατολισμού του (με θέα στο Μέτσοβο και την οροσειρά του Λάκμου) και ειδικά το Χειμώνα, αργεί ν’ ανατείλει ο ήλιος στο χωριό και μόλις ίσα προλάβει να το φωτίσει, δύει νωρίς, κάμποση ώρα μετά το μεσημέρι.

Κάποτε, το Μέτσοβο ονομαζόταν «Προσήλιο» και μαζί με το Ανήλιο αποτελούσαν δύο αντικρυστούς ξεχωριστούς οικισμούς της «Χώρας Μετσόβου». Εκεί βρέθηκα κι εγώ πριν λίγες μέρες, σε αυτό το όμορφο κομμάτι μιας ευρύτερης προστατευόμενης περιοχής (βιότοπος Natura 2000) και ταξίδεψα στις παραδόσεις και τα έθιμά του.

Κι ενώ έχω πολλές μα πάρα πολλές εμπειρίες να μοιραστώ, θα ξεκινήσω με τις «πίτες»! Αγαπημένες χωριάτικες πίτες, ό, τι πρέπει για γιορτές αλλά όχι μόνο! Πάντα μου άρεσαν οι ζύμες, ποτέ δεν ήμουν ικανή να «ανοίγω φύλλο» βέβαια, με τον παλιό παραδοσιακό τρόπο. Έκαστος στο είδος του, θα πω εδώ, καθώς και ότι ποτέ δεν είναι αργά να μάθεις κάτι καινούριο!

Τα παλιά τα χρόνια (που λέει και ο γιος μου), ένας ευχάριστος λόγος για να καλέσει κάποιος το μεσημέρι έναν φίλο ήταν αν εκείνη την ημέρα η οικοδέσποινα είχε μαγειρέψει πίτα! Αναγκαίες προϋποθέσεις για μια καλή πίτα ήταν η τάβλα πάνω στα γόνατα της μαγείρισσας, ο πλάστης και δίπλα της το ταψί για ν’ απλώνει τα φύλλα.

Οι πιο συνηθισμένες παραδοσιακές πίτες λοιπόν, του Ανηλίου και του Μετσόβου ήταν:

1. Πρασόπιτα

2. Στριφτή (κι αυτή πρασόπιτα αλλά σπειροειδή σχήμα)

3. Τυρόπιτα ή Κασσιάτα (στα βλάχικα, κάσσι = τυρί): με πολλά κομματάκια τυρί, ανάμεσα στα φύλλα. Τη σερβίρανε τότε σαν τρίτο πιάτο (!), στις γιορτές, μετά τη σούπα (1ο πιάτο) και το κρέας με πατάτες φούρνου (2ο πιάτο).

4. Κρεατόπιτα: αρχοντική πίτα με κρέας και βρασμένα κρεμμύδια αλλά και κιμά ανάμεσα στα φύλλα!

5. Πισπιλίτα: λαχανόπιτα με αλεύρι καλαμποκίσιο στη βάση του ταψιού. ‘Αλλα «ζαρζαβατικά» που έβαζαν εδώ ήταν οι φρέσκιες τσουκνίδες!

6. Γαλατόπιτα: με κρέμα κουρκούτι (δηλαδή σαν μπουγάτσα) και σε μια εκδοχή με χτυπημένα αυγά που έδινε ένα συνδυασμό πίτας – ομελέτας!

7. Κολοκυθόπιτα

8. Ρυζόπιτα: πρώτη ξαδέρφη του μπακλαβά! Γλυκόγευστη πίτα με ρύζι και σταφίδες.

9. Αλευρόπιτα ή Ζυμαρόπιτα: με ό, τι τυρί υπήρχε στο σπίτι, φέτες κρεμμυδιού στον πάτο και ρίγανη από πάνω!

10. Τραχανόπιτα: με ξινό τραχανά και φέτα!

Δοκίμασα ό, τι μπορούσα φίλοι μου! Άλλωστε οι δίαιτες ξεκινούν με το νέο έτος!

Επίσης, θα δοκιμάσω να φτιάξω μία από αυτές στο γιορτινό τραπέζι της παραμονής των Χριστουγέννων, αλλά σε μία παραλλαγή χωρίς φύλλο. Μπορείτε να μαντέψετε ποια;

Σας φιλώ και ανανεώνουμε το ραντεβού με τη συνταγή!

 

Με πληροφορίες από Wikipedia και το βιβλίο «Ανήλιο, τα χρόνια της απλότητας 1950-1974» του Γεωργίου Σταύρου

 

You May Also Like

Γραψτε ενα σχολιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *