Γράφει η Ιωάννα Λαζάρου.
Θα ήθελα δυο λόγια από την καρδιά μου να πω.. και όχι να αναζητήσω κριτικές.. όχι να αναζητήσω αποφθέγματα μεγάλων ανδρών για τον πόλεμο.. για το ναζισμό.. για την ελληνική αντίσταση.. για την κατοχή και τα ολοκαυτώματα.. Ο λόγος.. η ταινία «Καλάβρυτα 1943» η οποία ξεκίνησε σήμερα να προβάλλεται στους κινηματογράφους.
Η ταινία παρουσιάζει ένα πραγματικό και ιστορικά αδιαμφισβήτητο ολοκαύτωμα.. Άλλωστε η ανθρώπινη ιστορία είναι γεμάτη από ολοκαυτώματα. Δεν έχουμε την αποκλειστικότητα στη δυστυχία.. Ωστόσο η Ελλάδα έχει πληρώσει πολύ βαρύ φόρο αίματος από κατακτητές.. Γιορτάζουμε μαθές.. στις εθνικές επετείους.. την ηρωική μας στάση απέναντι σε γιγάντιους κατακτητές! Εντούτοις πίσω από τα ρίγη περηφάνιας και ενθουσιασμού κρύβεται ο πόνος..
Ξέρουν άραγε τα σημερινά παιδιά ότι πίσω από το μεγάλο ΌΧΙ κρύβονται τα Καλάβρυτα.. το Δίστομο, τα Γιαννιτσά, ο Χορτιάτης, το Δοξάτο, το Μεσοβούνι και άλλα μικρά ή μεγάλα.. χωριά.. κεφαλοχώρια.. πόλεις ολάκερες; Το «Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών» κάνει λόγο για 90 πόλεις και χωριά που γνώρισαν τη μαζική ναζιστική θηριωδία.
Πέραν όλων αυτών των συναισθημάτων που προκαλεί η ιστορία.. πρέπει να ομολογήσουμε ότι μας είναι γνωστή. Διδάσκεται από το σχολείο.. γράφεται πάνω στις γραμμές μαθητικών τετραδίων.. ίσως για να μπει πάνω ένας βαθμός.. ένα άριστα στην αποστήθιση. Αν δεν αισθανθείς όμως τα γεγονότα.. δεν διδάσκεσαι από την ιστορία.. μόνο τα προσπερνάς ως ένα από τα πολλά κεφάλαιά της..
Η τέχνη της κινηματογράφησης.. το ότι ένας σκηνοθέτης.. ένας σεναριογράφος.. οι ηθοποιοί.. και όλοι οι συντελεστές δίνουν τον εαυτό τους.. μας προσφέρει όλα αυτά που η εκπαιδευτική κοινότητα δεν μπορεί.. Μας βοηθά να αισθανθούμε την ιστορία.. να ταξιδέψουμε σ’ αυτήν.. να ζήσουμε δίπλα στους πρωταγωνιστές της..
Σκηνές που θα χαράξουν στην καρδιά μας μνήμες.. διδαχές πατριωτισμού και μαθήματα ειρήνης.. Γι αυτό και πρέπει τέτοιες ταινίες να γίνονται.. γι αυτό και πρέπει να τις βλέπουμε.. Δεν θα δούμε τους κακούς Γερμανούς.. θα δούμε τα κακά του πολέμου.. θα δούμε την αξία της ζωής..
Δεν έχω δει την ταινία.. Φυσικά και θα τη δώ.. Ξέρω τι θα δω.. Θέλω όμως και να νιώσω.. Μακάρι η ταινία να τα καταφέρει.. να με κάνει να νιώσω.. Τότε θα κερδίσω.. τότε θα κερδίσουν και όσοι ακόμα ζουν και ήταν παρόντες τότε.. Μόνο αν νιώσω.. αν αισθανθώ..
Να θυμηθούμε λοιπόν:
Η «Επιχείρηση Καλάβρυτα» ξεκίνησε την 4η Δεκεμβρίου, ως μαζικά αντίποινα στην εκτέλεση, από τους αντάρτες, 77 Γερμανών στρατιωτών αιχμαλώτων, οι οποίοι είχαν συλληφθεί μετά τη νίκη των δυνάμεων του ΕΛΑΣ στη Μάχη της Κερπινής, την 20η Οκτωβρίου του 1943.
Η επιχείρηση στόχευε στην τρομοκράτηση των ντόπιων με εκτελέσεις αμάχων και λεηλασίες, πυρπόληση οικιών καθώς και στην ολική εκκαθάριση του ορεινού όγκου του Χελμού από αντιστασιακές ομάδες και αντάρτες. Τα στρατεύματα της Βέρμαχτ έκαψαν δεκάδες χωριά, δολοφόνησαν αμάχους και εισήλθαν στα Καλάβρυτα την 9η Δεκεμβρίου.
Τέσσερις μέρες μετά την άφιξή τους στα Καλάβρυτα, οι Γερμανοί συγκέντρωσαν στον προαύλιο χώρο του Δημοτικού σχολείου τους κατοίκους της κωμόπολης και διαχώρισαν τον ανδρικό πληθυσμό από τα γυναικόπαιδα και τους υπερήλικες. Στη συνέχεια τα γυναικόπαιδα και οι ηλικιωμένοι κρατήθηκαν στο εσωτερικό του σχολείου, ενώ οι άνδρες και οι έφηβοι άνω των 13 ετών οδηγήθηκαν στην Ράχη του Καππή στις παρυφές της κωμόπολης. Ο λόφος αυτός ήταν μια τοποθεσία προσεκτικά επιλεγμένη καθώς ήταν αμφιθεατρική και επικλινής και στην οποία δύσκολα θα γλίτωνε κανείς από τα πυρά, ενώ παράλληλα είχε πλήρη θέα στα σπίτια των Καλαβρύτων που φλεγόντουσαν. Εκεί οι Γερμανοί τους εκτέλεσαν με συνεχείς ριπές πολυβόλων. Οι γυναίκες και τα παιδιά κατάφεραν να αποδράσουν από το σχολείο ενώ αυτό καίγονταν.
Συνολικά, σύμφωνα με τους νεότερους ιστορικούς, εκτελέστηκαν 677 άμαχοι, από τους οποίους οι 499 στα Καλάβρυτα, και πυρπολήθηκαν περίπου 1.000 σπίτια σε πάνω από 50 χωριά. Μάλιστα, τα ναζιστικά στρατεύματα άρπαξαν και υλικά αγαθά, τρόφιμα αλλά και ζώα ώστε, σύμφωνα με την ηγεσία της Μεραρχίας, να στερήσουν από τους κατοίκους των χωριών τις προϋποθέσεις διαβίωσης.
Η σφαγή των Καλαβρύτων αποτελεί την πιο βαριά περίπτωση εγκλήματος πολέμου στην Ελλάδα, κατά την κατοχική περίοδο. Κανένας από τους υπευθύνους των εγκλημάτων αυτών δεν λογοδότησε στη δικαιοσύνη ενώ μέχρι και σήμερα ακόμα δεν έχει καταβληθεί καμιά απολύτως αποζημίωση από τη Γερμανία.
Φωτογραφίες/Πληροφορίες: Σελίδα της ταινίας στο Facebook, Wikipedia