Χριστουγεννιάτικα έθιμα από όλη την Ελλάδα

Τι όμορφη εποχή τα Χριστούγεννα.. Λαμπιόνια, δεντράκια, αλλά και γλυκά συνθέτουν ένα γιορτινό και ιδιαίτερα όμορφο σκηνικό..

Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που έχει πλούσια λαογραφική παράδοση, σε όλες σχεδόν τις γιορτές για αυτό άλλωστε και προτιμάται ως τόπος διακοπών ανεξαρτήτου εποχής.

Κάνοντας μία έρευνα, πιο πολύ από περιέργεια, στο διαδίκτυο είδα κάποια χριστουγεννιάτικα έθιμα τα οποία όχι μόνο δε γνώριζα αλλά με εντυπωσίασαν κιόλας. Έτσι αποφάσισα να τα μοιραστώ και μαζί σας και να ταξιδέψουμε για λίγο νοερά σε αυτούς τους τόπους..

Στα χωριά της Έξω Μάνης σύμφωνα και με το περιοδικό «Η Μάνη του χθες και του σήμερα», υπάρχουν οι τηγανίδες. Κατά την παράδοση σε όλα τα σπίτια παραμονή Χριστουγέννων έπλαθαν και έψηναν τηγανίδες, στα μανιάτικα λαλάγγια. Στο σοφρά ή σε κάποιο τραπέζι κοντά στην φωτογονία, η μητέρα και τα κορίτσια έπλαθαν το έτοιμο ζυμάρι σε χοντρό μακαρόνι, τις τηγανίδες, και το δίπλωναν τεχνικά στα τέσσερα. Μετά το έριχναν στη μεγάλη τηγάνα που ήταν γεμάτη καυτό λάδι πάνω στη φωτιά, για να ψηθεί. Η πρώτη τηγανίδα, μεγάλη και στρογγυλή με σταυρό στη μέση ήταν του Χριστού, η δεύτερη παρόμοια του σπιτιού κ.λ.π. Τις ψημένες τηγανίδες τις έβαζαν μέσα σε μπουρέκια (στρογγυλά μπακιρένια ταψιά) και σε λεκάνες. Όταν στράγγιζαν καλά τις έβαζαν σε κοφίνια και τις κρεμούσαν ψηλά. Η ποσότητα του ζυμαριού που θα γινόταν τηγανίδες ήταν αρκετή και πάντοτε ανάλογη με τον πληθυσμό της φαμελιάς. Η φωτιά για τις τηγανίδες έπρεπε να είναι δυνατή και να έχει διάρκεια. Γι αυτό ο πατέρας είχε σκίσει σκίζες τα χοντρά κούτσουρα. Ήταν η καλλύτερη καύσιμη ύλη για την περίπτωση. Τα παιδιά παρακολουθούσαν και όλοι, αν δεν ήταν Τετάρτη ή Παρασκευή, δοκίμαζαν και έκαναν τις κρίσεις τους. Και κάθε χρόνο σχεδόν εύρισκαν τα ίδια ελαττώματα στο πλάσιμο και το ψήσιμο, όταν μάλιστα κάποιος ήθελε να πιει νερό του έλεγαν να γυρίσει την πλάτη προς το τηγάνι για να μην …τον βλέπουν οι τηγανίδες και ρουφάνε το λάδι. Οι «λυπημένοι», που είχαν πρόσφατο θάνατο, δεν έψηναν τηγανίδες, τους πήγαιναν όμως συγγενείς και φίλοι.

maxresdefault

Συνεχίζοντας με το θέμα της ζύμης και πηγαίνοντας νοτιότερα στην Κρήτη και συγκεκριμένα στα χωριά του Αμαρίου, τη νύχτα της παραμονής των Χριστουγέννων βάζανε λίγη κοινή ζύμη σ’ ένα πιάτο και κάποια στιγμή, ενώ ξενυχτούσαν συζητώντας περιμένοντας, μέχρι η ζύμη να ανέβει και να γίνει προζύμι. Τότε, κατά την πίστη των ανθρώπων, ήταν η ώρα που γεννιόταν ο Χριστός.

Στην Ήπειρο τώρα έχουν μια ωραία συνήθεια που τη βασίζουν σε μια παλιά παράδοση και είναι γνωστή ως έθιμο του καμένου πουρναριού. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν γεννήθηκε ο Χριστός και πήγαν οι βοσκοί να προσκυνήσουν, ήτανε νύχτα σκοτεινή. Βρήκαν κάπου ένα ξερό πουρνάρι κι έκοψαν τα κλαδιά του. Πήρε ο καθένας από ένα κλαδί στο χέρι, του έβαλε φωτιά και γέμισε το σκοτεινό βουνό χαρούμενες φωτιές και τριξίματα και κρότους.

pournari

Από τότε, λοιπόν, έχουν τη συνήθεια στα χωριά της Άρτας, όποιος πάει στο σπίτι του γείτονα, για να πει τα χρόνια πολλά να κρατούν ένα κλαρί πουρνάρι, ή ό,τι άλλο δεντρικό που καίει τρίζοντας, γεμίζοντας έτσι με χαρούμενες φωτιές και κρότους τα σκοτεινά δρομάκια του χωριού.

Στη Μακεδονία έχουν ως έθιμο το Χριστόξυλο. Σύμφωνα με το έθιμο ο νοικοκύρης ψάχνει στα χωράφια τις παραμονές των γιορτών και διαλέγει το Χριστόξυλο, δηλαδή το πιο όμορφο, γερό και χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά, που θα το πάει σπίτι του, με σκοπό να καίει συνέχεια στο τζάκι από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα. Ο λαός πιστεύει ότι καθώς καίγεται το Χριστόξυλο, ζεσταίνεται ο Χριστός στην κρύα σπηλιά της Βηθλεέμ. Πριν ο νοικοκύρης φέρει το Χριστόξυλο, κάθε νοικοκυρά φροντίζει να έχει καθαρίσει καλά το σπίτι και με ιδιαίτερη προσοχή το τζάκι, ώστε να μη μείνει ούτε ίχνος από την παλιά στάχτη. Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο, για να μη βρίσκουν πατήματα να κατέβουν οι καλικάντζαροι, τα κακά δαιμόνια, όπως λένε στα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα παραμύθια.

pc261837

Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, όταν όλη η οικογένεια θα είναι μαζεμένη γύρω από το τζάκι, ο νοικοκύρης του σπιτιού θα ανάψει την καινούρια φωτιά και θα μπει στην πυροστιά το Χριστόξυλο, με ευχή όλων να αντέξει για όλο το δωδεκαήμερο των γιορτών.

Στη Θεσσαλία από την άλλη υπάρχει το έθιμο σφαγής του γουρουνιού, το οποίο αναλάμβαναν να το σφάξουν οι άντρες του σπιτιού την παραμονή των Χριστουγέννων. Τα μέλη της οικογένειας ανταλλάζουν μεταξύ τους ευχές. Το χοιρινό κρέας αποτελεί το κύριο φαγητό στο χριστουγεννιάτικο γεύμα. Οι πιο παλιοί έφτιαχναν λουκάνικα από το γουρούνι, τα οποία κρεμούσαν μέχρι να στεγνώσουν, ενώ το λίπος του γουρουνιού το αποθήκευαν σε δοχεία και το χρησιμοποιούσαν στη μαγειρική.

sausages_grilling_01
Τέλος στην Κεντρική Ελλάδα συνηθίζεται οι κοπέλες τα μεσάνυχτα ή προς τα χαράματα των Χριστουγέννων (αλλού την παραμονή της Πρωτοχρονιάς), να πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση «για να κλέψουν το άκραντο νερό». Το λένε άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σ’ όλη τη διαδρομή. Όταν φτάνουν εκεί, την «ταϊζουν» με διάφορες λιχουδιές: βούτυρο, ψωμί, τυρί, σιτάρι ή κλαδί ελιάς και λένε: «Όπως τρέχει το νερό σ’ βρυσούλα μ’, έτσ’ να τρέχ’ και το βιο μ’». Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, «κλέβουν νερό» και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες, μέχρι να πιουν όλοι από τ’ άκραντο νερό. Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Και σίγουρα υπάρχουν και άλλα πολλά έθιμα. Κάποια τηρούνται, κάποια όχι, ενώ κάποια άλλα τείνουν να ξεχαστούν με το πέρασμα του χρόνου. Όλα όμως συντελούν στην παράδοση μας, στην ιστορία μας, στην κληρονομιά μας. Γι αυτό όπου και αν βρεθείτε για τις γιορτές ανακαλύψτε τα έθιμα του κάθε τόπου και καλά να περάσετε!

You May Also Like