Επιστροφή στη ζωή

«Ο λόχος μου ήταν η οικογένειά μου, το όπλο μου ήταν ο εγγυητής και προστάτης μου, και ο κανόνας μου ήταν σκότωσε ή θα σκοτωθείς. Δεν ένοιωθα οίκτο για κανέναν. Η παιδική μου ηλικία είχε χαθεί χωρίς να το ξέρω.»

Ο Ισμαήλ Μπεά στην πολυσυζητημένη, σοκαριστική αυτοβιογραφική του μαρτυρία για τον εμφύλιο πόλεμο στη Σιέρα Λεόνε. Ένα μοναδικό χρονικό για την αθέατη βία του πολέμου… για τα παιδιά στρατιώτες της Αφρικής που χάνουν για πάντα την παιδική τους ηλικία, παραδομένα στα όπλα, στα ναρκωτικά και στις πολεμικές ταινίες.

is2

Ο πόλεμος τον άγγιξε για πρώτη φορά στα δώδεκά του. Μέχρι τότε το μόνο όπλο που είχε κρατήσει ήταν ένα ψεύτικο τουφέκι από μπαμπού. Δεν θυμάται πότε κράτησε καλάσνικοφ για πρώτη φορά. Δεν θυμάται πότε πυροβόλησε για τελευταία φορά.

Ιανουάριος του 1993. Ο εμφύλιος στη Σιέρα Λεόνε μαίνεται. Ο αντάρτες καταστρέφουν τα πάντα στο πέρασμά τους. Εγκαταλελειμμένα χωριά, πυρπολημένα σπίτια, σφαγές. Ο εθνικός στρατός στρατολογεί παιδιά στη μάχη εναντίον των ανταρτών.

Το δικαίωμα των παιδιών να ζουν στην πατρίδα τους με ειρήνη, θα ‘πρεπε να ήταν αδιαπραγμάτευτο γράφει στην αυτοβιογραφία του ο Ισμαήλ Μπεά, ένα παιδί που άκουγε μανιωδώς μουσική ραπ στο κασετόφωνο και χόρευε με τους φίλους του σε διαγωνισμούς ταλέντων.

is3

Ζούσε με την οικογένειά του στο Καμπάτι της Σιέρα Λεόνε και ξαφνικά η σκληρή πραγματικότητα του πολέμου σημάδεψε για πάντα τη ζωή του δηλητηριάζοντας τα παιδικά του όνειρα..

«Εκείνη τη νύχτα όταν κατάφερα επιτέλους να αποκοιμηθώ, ονειρεύτηκα ότι με είχαν πυροβολήσει στο πλευρό. Άνθρωποι με προσπερνούσαν. Προσπάθησα να συρθώ μέχρι την ασφάλεια των θάμνων, μα ξαφνικά ένας άντρας με σημάδεψε με το όπλο του. Δεν μπορούσα να ξεχωρίσω το πρόσωπό του, ο ήλιος με τύφλωνε. Σημάδεψε το τραύμα μου και τράβηξε τη σκανδάλη. Ξύπνησα και άγγιξα αμέσως το πλευρό μου…»

«Πρέπει να κοπιάσουμε, για να φτάσουμε το φεγγάρι», λένε οι γέροι στη Σιέρα Λεόνε. Γιατί όμως πρέπει να κοπιάσουμε, τους ρωτούσε ο μικρός Ισμαήλ Μπέα. Αργότερα, το κατάλαβε…

«Οι άνθρωποι διαμαρτύρονται. Γκρινιάζουν για το πολύ κρύο, τις ασταμάτητες βροχές, την ανυπόφορη ζέστη, αλλά κανείς δεν δυσανασχετεί όταν λάμπει το φεγγάρι. Τότε όλοι είναι ευτυχισμένοι! Λένε ιστορίες κάτω από το φως του, μαζεύονται σε παρέες και γλεντούν, χορεύουν τις νύχτες χαρούμενοι. Πολλά όμορφα πράγματα συμβαίνουν όταν λάμπει το φεγγάρι!», του απάντησαν.

Ποιοί όμως, «κλέβουν» το φεγγάρι από τα παιδιά; Γιατί τα ντύνουν στρατιώτες, γιατί ληστεύουν την παιδική τους ηλικία και τους μετατρέπουν σε μάρτυρες φονικών και απάνθρωπων συμπεριφορών;

Δεν είχε προλάβει ο δωδεκάχρονος Ισμαήλ να καταλάβει πότε αντικατέστησε το ψεύτικο τουφέκι από μπαμπού, με το πρώτο του Καλάσνικοφ. Η παιδική του ψυχή αντρωνόταν στο θάνατο και στο αίμα. «Φανταστείτε ότι η μπανανιά είναι ο εχθρός, οι αντάρτες που σκότωσαν τους γονείς σας, την οικογένειά σας…», του είχε πει ο δεκανέας και βγάζοντας την ξιφολόγχη μπροστά σε κείνον και στα άλλα παιδιά-στρατιώτες, την έμπηξε στην μπανανιά φωνάζοντας: «Πρώτα τον καρφώνω στο στομάχι, μετά στο λαιμό, μετά στην καρδιά του και θα του τη βγάλω, θα του τη δείξω, και μετά θα του βγάλω τα μάτια. Να θυμάστε ότι πιθανότατα σκότωσε τους γονείς σας με χειρότερο τρόπο. Συνεχίστε.»

is4

Στη Σιέρα Λεόνε το φεγγάρι είχε πια χαθεί: «Το πρόσωπό μου, τα χέρια μου, η μπλούζα και το όπλο μου ήταν γεμάτα αίμα. Σήκωσα το όπλο μου, τράβηξα τη σκανδάλη και σκότωσα κάποιον. Ξαφνικά όλες οι σφαγές που είχα δει, άρχισαν να αστράφτουν στο κεφάλι μου, σαν κάποιος να πυροβολούσε με εικόνες το μυαλό μου. Κάθε φορά που σταματούσα να πυροβολώ, για να αλλάξω γεμιστήρα, και έβλεπα τους δυο άψυχους νεαρούς φίλους μου, έστρεφα μανιασμένα το όπλο μου προς το βάλτο και σκότωνα κι άλλους ανθρώπους… Δεν είχα κανένα συναίσθημα απέναντί τους. Περίμενα μόνο την εντολή του δεκανέα.»

Πώς να αντέξει εντούτοις ένα παιδί στη θέαση τέτοιων σοκαριστικών εικόνων; Ο εθισμός στην μαριχουάνα και την κόκα ήταν γεγονός. Κι όταν δεν πολεμούσαν, κι όταν δεν έπαιρναν τη δόση τους, έπρεπε να βλέπουν πολεμικές ταινίες ωμής βίας.

Αυτή λοιπόν ήταν η ζωή του Ισμαήλ Μπεά, μέχρι που εμφανίστηκε στη Σιέρα Λεόνε η UNICEF. Λύγισε στον πόνο και παραδόθηκε στην ανθρωπιστική οργάνωση. Ήταν από τους τυχερούς που ξαναείδαν τη λάμψη του φεγγαριού. Κατάφερε να σπουδάσει στο Διεθνές Σχολείο του ΟΗΕ. Το 2004 αποφοίτησε από το Oberlin College με πτυχίο στις Πολιτικές Επιστήμες. Είναι μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής της Διεύθυνσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έχει εκφωνήσει λόγους μεταξύ άλλων στην έδρα του ΟΗΕ για τις επιπτώσεις του πολέμου στα παιδιά. Σήμερα ζει στην Νέα Υόρκη..

Ishmael Beah, former child soldier in Sierra Leone, now ambassador for the UNICEF in New York. Photographer: Chris Maluszynski /MOMENT

«Το βιβλίο που όλοι πρέπει να διαβάσουν» έγραψε η Washington Post για το βιβλίο του Ισμαήλ Μπεά. «Μοναδικό… Ίσως η πρώτη φορά που ένα παιδί στρατιώτης καταφέρνει να δώσει φωνή σε ένα από τα πιο σκληρά φαινόμενα στο τέλους του 20ου αιώνα» σχολίασαν οι New York Times, ενώ το διάσημο Vanity Fair σημείωσε «Το βιβλίο είναι ωμό, διαποτισμένο με μελαγχολία, αλλά γραμμένο με τέτοια ειλικρίνεια και πάθος που συγκίνησε εκατοντάδες χιλιάδες αναγνώστες και έχει κάνει τον Μπεά… αναμφισβήτητα τον πιο πολυδιαβασμένο αφρικανό συγγραφέα στη σύγχρονη λογοτεχνία».

Βιβλίο: Επιστροφή στη ζωή του Ισμαήλ Μπεά

Eπιμέλεια: Νικόλας

You May Also Like

Γραψτε ενα σχολιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *