Το συρτάκι ως σύμβολο χαράς, γιορτής και ελληνικής υπερηφάνειας

Γράφει η Εύα Καλαβρή.

Ο Μίκης Θεοδωράκης εντάχθηκε από χθες στο πάνθεον των αθανάτων. Όσα επίθετα και να χρησιμοποιηθούν για να τον περιγράψουν θα είναι όλα αληθινά αλλά ποτέ αρκετά. Μια εμβληματική παγκόσμια πνευματική και καλλιτεχνική μορφή, ένας επαναστάτης που πολεμούσε για την ενότητα, ένας δημιουργός που ενέπνευσε εκατομμύρια ανθρώπων, η «φωνή του λαού» και εκατοντάδες ακόμη προσδιορισμούς ακούμε και διαβάζουμε από χθες, που επιδιώκουν να χαρακτηρίσουν αυτή την απέραντη προσωπικότητα.

Bert Verhoeff / Anefo, CC0, via Wikimedia Commons

Με την ιδιότητα της «χορογράφου» σήμερα θα εστιάσω στο συρτάκι. Ο «χορός του Ζορμπά» που επινοήθηκε ειδικά για την ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη «Ζορμπάς ο Έλληνας» (Zorba the Greek), με πρωταγωνιστή τον Άντονι Κουίν. Παρά τη διαδεδομένη πεποίθηση ότι πρόκειται για ελληνικό παραδοσιακό χορό, στην πραγματικότητα δημιουργήθηκε το 1964 για τις ανάγκες της ταινίας. Η μουσική σύνθεση ανήκει στο Μίκη Θεοδωράκη και η χορογραφία στον Γιώργο Προβιά.

«syrtaki dance» pixabay via dimitrisvetsikas

Το όνομα συρτάκι προέρχεται από τη λέξη «συρτός», που αφορά κοινό χαρακτηρισμό για παραδοσιακούς ελληνικούς χορούς στους οποίους οι χορευτές «σέρνουν» τα πόδια τους σε αντίθεση με τους «πηδηχτούς» χορούς. Το συρτάκι ενσωματώνει και στοιχεία συρτού (στο αργό μέρος του) και στοιχεία πηδηχτού (στο γρήγορο μέρος του) και το κύριο χαρακτηριστικό της μουσικής, και μοιραία και της χορογραφίας, είναι η σταδιακή επιτάχυνση του ρυθμού μέχρι την τελική κορύφωσή του.

Κινησιολογικά, δανείζεται αργές κινήσεις του χασάπικου, γρήγορες του χασαποσέρβικου, ενώ χορεύεται σε σχηματισμό γραμμών ή κύκλων από τους χορευτές που κρατιούνται με τα χέρια από τους ώμους των διπλανών τους.

Πρόκειται για μία μουσική σύνθεση που παραμένει αναλλοίωτα διαχρονική, φημισμένη στα πέρατα του πλανήτη και συνιστά σύμβολο πολιτισμικής ταυτότητας. Έχει τόσο πολύ ταυτιστεί με τον Έλληνα και τη νοοτροπία του και είναι τόσο αναγνωρίσιμη που εδώ και χρόνια χρησιμοποιείται ως τουριστικό θέλγητρο για την προσέλκυση και την ψυχαγωγία των ξένων επισκεπτών στις ταβέρνες και τα αξιοθέατα.

Photo by Despina Galani on Unsplash

Η ιστορία του Ζορμπά υπενδεδυμένη με τη μεγαλειώδη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη έγινε και μπαλέτο, με χορογράφο τον Lorca Massine και έχει παρουσιαστεί σε περισσότερες από 30 χώρες. Το 2014 παρουσιάστηκε στο Καλλιμάρμαρο σε μια υπερπαραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με ερμηνεύτρια τη Μαρία Φαραντούρη.

Αξίζει να διαβάσετε πώς εξιστορεί τη γνωριμία και τη συνεργασία του με τον Μίκη Θεοδωράκη ο ίδιος ο Lorca Massine στο σύνδεσμο που ακολουθεί:

Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη για το μπαλέτο – Μίκης Θεοδωράκης Οδηγός (mikisguide.gr)

Κατά τη δική μου ταπεινή ερμηνεία, το συρτάκι συμβολίζει τη «χαρά», τη «γιορτή» και την «υπερηφάνεια». Ο Basil ζητά από τον Ζορμπά να του μάθει να χορεύει: “Teach me to dance” του λέει, και ο Ζορμπάς, με τεράστιο ενθουσιασμό πετάει το σακάκι του στην άκρη, διπλώνει τα μανίκια από το πουκάμισό του και ρίχνεται με πάθος στις νότες. Αργά στην αρχή, με σταθερότητα, στιβαρότητα και αυτοπεποίθηση, ο χορός ξεδιπλώνεται και εξελίσσεται. Μόλις ο συν-χορευτής του αφήνεται στο ρυθμό και χαλαρώνει, οι κινήσεις γίνονται ζωηρές και πιο γρήγορες, οι χορευτές αφήνουν τα χέρια και έρχονται απέναντι, γελούν, χτυπούν παλαμάκια, φωνάζουν δυνατά και στο τέλος τα δίνουν όλα πανηγυρίζοντας τη ζωή μέσα από τη μουσική και το χορό που ως μια παγκόσμια γλώσσα επικοινωνίας, απελευθερώνουν και εξυψώνουν το ανθρώπινο πνεύμα.

Εισαγωγική εικόνα από Wikimedia Commons: Zorba the Greek Ballet in Maribor 2008 by Jernej Borovinšek

 

 

 

 

You May Also Like

Γραψτε ενα σχολιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *