Σε όλες σχεδόν τις γυναίκες που βρίσκονται στην αναπαραγωγική ηλικία έχει συμβεί να αντιμετωπίσουν διαταραχές στον έμμηνο κύκλο τους , οι συνηθέστερες είναι η μεγαλύτερη ή μικρότερη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως, η εμφάνιση ήπιας αιμορραγίας ή κηλίδες αίματος ανάμεσα σε δύο ρύσεις, η έναρξή της νωρίτερα ή αργότερα από το προβλεπόμενο, η ρύση δύο φορές τον ίδιο μήνα ή και καθόλου, καθώς και διαφορές στην ποσότητα της ροής.
Όσον αφορά την καθυστέρηση της εμμήνου ρύσεως αναγνωρίζεται ως πραγματική καθυστέρηση αν περάσουν 5 ημέρες από την αναμενόμενη ημέρα έναρξης, δηλαδή αν μία γυναίκα έχει κύκλο με διάρκεια 28 ημέρες θα έχει καθυστέρηση αν δεν έχει εμφανιστεί ρύση μέχρι την 33η ημέρα. Πρόκειται για μία κατάσταση συνυφασμένη με την εγκυμοσύνη και όταν συμβαίνει, συχνά, γεμίζει τις γυναίκες είτε με ελπίδες είτε με άγχος. Όμως η καθυστέρηση μπορεί να οφείλεται σε μία πληθώρα άλλων παραγόντων.
Αφού, λοιπόν, αποκλειστεί το ενδεχόμενο της εγκυμοσύνης αναζητούμε τα αίτια σε παράγοντες που αφορούν τον τρόπο ζωής των γυναικών, αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες, παθήσεις ή ασθένειες και φαρμακευτικά σκευάσματα.
Ας δούμε όμως τα αίτια αυτά αναλυτικά:
Στρες: Το στρες προκαλεί καθυστέρηση της περιόδου και αυτή με τη σειρά της εντείνει το στρες. Πρόκειται δηλαδή για ένα φαύλο κύκλο η βάση του οποίου βρίσκεται στον υποθάλαμο, περιοχή του εγκεφάλου η οποία ελέγχει τις θηλυκές ορμόνες και είναι ευαίσθητη στο άγχος και το στρες.
Απότομη αλλαγή βάρους/Εξαντλητική δίαιτα ή/και εντατική άσκηση: Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι γυναίκες που ασχολούνται με τον πρωταθλητισμό οι οποίες σχεδόν πάντα εμφανίζουν κάποια καθυστέρηση στην εμφάνιση της ρύσης. Επίσης, γυναίκες που ακολουθούν εξαντλητικές και ανθυγιεινές δίαιτες, προσθέτουν ή χάνουν απότομα βάρος, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που συνυπάρχει κάποια διατροφική διαταραχή παρουσιάζουν ανωμαλίες, κυρίως καθυστέρηση, σε κάθε κύκλο. Αυτές οι συνήθειες και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής των γυναικών επιφέρουν αυτή την ανωμαλία στον κύκλο μέσω της διαταραχής στη διαδικασία της ωορρηξίας.
Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ: Το ήπαρ κατέχει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του έμμηνου κύκλου λόγω του ότι μεταβολίζει τις θηλυκές ορμόνες της αναπαραγωγής, τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη. Έτσι η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ σε καθημερινή βάση προκαλεί έμμεσα αλλαγές στην περίοδο, αφού μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο ήπαρ και λόγω αυτού να επηρεάσει τον σωστό μεταβολισμό των ορμονών.
Προεμμηνοπαυσιακή περίοδος: Σε γυναίκες που βρίσκονται σ’ αυτό το στάδιο, το οποίο αφορά στο διάστημα των 2-5 ετών πριν από την είσοδο εμμηνόπαυση συμβαίνει η περίοδος να καθυστερεί σχεδόν σε κάθε κύκλο με αποτέλεσμα να εμφανίζεται πιο σπάνια (ολιγοαμηνόρροια) ή ακόμη και να απουσιάζει εντελώς (αμηνόρροια). Φαρμακευτικά σκευάσματα: Τα αντισυλληπτικά χάπια ύστερα από μακροχρόνια χρήση φαίνεται να προκαλούν αλλαγές στο μήκος του κύκλου (επαναλαμβανόμενες καθυστερήσεις οδηγούν τελικά σε μεγαλύτερο έμμηνο κύκλο) ή και καθόλου περίοδο. Επίσης, το ορμονικό αυτό σκεύασμα μειώνει σημαντικά την ποσότητα του αίματος μετά από χορήγηση για αρκετούς μήνες. Άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τον κύκλο είναι κάποια στεροειδή ή αντιπηκτικά.
Ορμονικές διαταραχές (θυρεοειδικές, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών): Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι η κυριότερη ορμονική ανισορροπία που προκαλεί διαταραχή στον έμμηνο κύκλο. Η πάθηση αυτή αφορά περίπου το 15% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας και σχετίζεται με τη διαταραχή της ωορρηξίας και τη δημιουργία μικροσκοπικών κύστεων στις ωοθήκες. Οι ωοθήκες των γυναικών που πάσχουν από αυτό το σύνδρομο παράγουν μεγάλες ποσότητες ανδρικών ορμονών οι οποίες εμποδίζουν τα ωάρια να ωριμάσουν φυσιολογικά με σταδιακή αναστολή της ωορρηξίας, έτσι η περίοδος αρχικά καθυστερεί να εμφανιστεί και σε ορισμένες περιπτώσεις παύει να εμφανίζεται. Ο θυρεοειδής αδένας όπως είναι γνωστό αλληλεπιδρά με πολλά συστήματα του οργανισμού, επομένως οποιαδήποτε διαταραχή στις θυρεοειδικές ορμόνες μπορεί να έχει επιπτώσεις στη διάρκεια του κύκλου. Επιπλέον συμπτώματα που οδηγούν στη διάγνωση του συνδρόμου αυτού είναι η εμφάνιση τριχών σε σημεία όπως είναι το πρόσωπο και το στήθος, παχυσαρκία και δυσκολία απώλειας βάρους και πιθανή υπογονιμότητα.
Κύστεις ωοθηκών: Κάποιες φορές είναι δυνατό να συμβεί και σε γυναίκες με φυσιολογικά επίπεδα των θηλυκών ορμονών να μην σπάσει κάποιο ωοθυλάκιο κατά τη διάρκεια της ωορρηξίας και να δημιουργηθεί κύστη με αποτέλεσμα τη συνολική διαταραχή του κύκλου, τόσο στη διάρκεια όσο και στην ποσότητα της ροής. Άλλες παθήσεις, κάποιες λιγότερο και κάποιες περισσότερο σοβαρές, που μπορεί να προκαλέσουν καθυστέρηση της ρύσεως είναι η τραχηλίτιδα, τα ινομυώματα, οι πολύποδες, ο καρκίνος της μήτρα, του τραχήλου ή του κόλπου, ο σακχαρώδης διαβήτης, ακόμη και ανωμαλίες της υπόφυσης. Επομένως, σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται ψυχραιμία και προσοχή αφού η καθυστέρηση δεν οφείλεται πάντα στον προφανή (επιθυμητό ή ανεπιθύμητο) λόγο, την εγκυμοσύνη, αλλά μπορεί να «κρύβεται» πίσω από αυτή κάποια παθολογική κατάσταση.
Άννα Μπιλάλη